Warning: Parameter 2 to qtranxf_postsFilter() expected to be a reference, value given in /home/inkoopin/public_html/wp-includes/class-wp-hook.php on line 288
Niet per se algemene aanbestedingsplicht zorgverzekeraars -

Niet per se algemene aanbestedingsplicht zorgverzekeraars

Erik van Raaij, universitair hoofddocent Inkoop in de Zorg


De uitspraak van de rechtbank Zeeland-West-Brabant van donderdag 19 juni heeft veel losgemaakt en dat is terecht. Door de rechtbank werd bepaald dat Zorgverzekeraar CZ moet worden aangemerkt als aanbestedende dienst, en dat CZ daarom een inkoopprocedure voor de inkoop van stomamateriaal moet staken. CZ was van plan om de levering van stomamaterialen en bijbehorende dienstverlening voor de periode 2015-2017 te gunnen aan één aanbieder in plaats van de huidige 17.

De rechtbank heeft zich uitgebreid gebogen over de vraag of CZ een aanbestedende dienst is. Zij komt tot de conclusie dat CZ als zodanig moet worden aangemerkt. Als zorgverzekeraars in Nederland moeten worden aangemerkt als aanbestedende dienst heeft dit verstrekkende gevolgen. Alle zorginkoop in Nederland zou dan ook via de richtlijnen van de Aanbestedingswet moeten verlopen.

Vooropgesteld moet worden dat CZ spoedappèl aantekent tegen deze uitspraak. Het is dus niet zeker of de uitspraak standhoudt.

De rechter concludeert dat CZ als zorgverzekeraar een publiekrechtelijke instelling is. De belangrijkste argumenten hiervoor zijn dat CZ haar activiteiten uitvoert op een markt die zoveel waarborgen van overheidswege kent dat van “normale marktomstandigheden” geen sprake is. Dit geldt voor alle zorgverzekeraars in Nederland en de argumenten die de rechtbank aanvoert lijken moeilijk aanvechtbaar. Tenzij dergelijke waarborgen van overheidswege worden afgebouwd en zorgverzekeraars daadwerkelijk de met de uitoefening van hun activiteiten verbonden verliezen dragen.

Om als aanbestedende dienst aangemerkt te worden moet echter ook voldaan zijn aan ten minste één van de volgende drie voorwaarden:

  1. de activiteiten worden in hoofdzaak door de staat, een provincie, een gemeente, een waterschap of een andere publiekrechtelijke instelling gefinancierd; of
  2. het beheer is onderworpen aan toezicht door de staat, een provincie, een gemeente, een waterschap of een andere publiekrechtelijke instelling, of
  3. de leden van het bestuur, het leidinggevend of toezichthoudend orgaan zijn voor meer dan de helft door de staat, een provincie, een gemeente, een waterschap of een andere publiekrechtelijke instelling zijn aangewezen.

In het onderhavige arrest wordt gesteld dat aan voorwaarde a. is voldaan. CZ heeft geen cijfers aangevoerd waaruit blijkt dat haar inkomsten niet voor meer dan de helft komen van de staat, in casu het Zorgverzekeringsfonds (Zvf). In afwezigheid van daadwerkelijke cijfers beroept de rechter zich op de memorie van toelichting bij de Zvw van 2004. Eén van de onderdelen van de Zvw is dat de zorgkosten voor 50% uit premies en voor 50% uit overheidsbijdragen zullen worden gefinancierd. De exacte verhouding premies versus bijdragen zal echter per zorgverzekeraar per jaar verschillen en afhangen van de risicoverevening. Uit de jaarverslagen van de vier grootste zorgverzekeraars (Achmea, VGZ, CZ en Menzis) valt op te maken dat de overheidsbijdragen in 2013 voor alle vier groter waren dan 50% van de totale premie-inkomsten.

Achmea Zorg VGZ CZ Menzis
Geboekte premie 13.253 10.811 8.099 5.520
Bijdrage Zvf N/A 5.994 4.342 3.222
% overheidsbijdrage 51% 55% 54% 58%

Bron: Jaarverslagen 2013 van de verzekeraars (in miljoen Euro)

Of een zorgverzekeraar als aanbestedende dienst moet worden aangemerkt zal elk jaar opnieuw op basis van een begroting moeten worden bepaald, aldus ook de rechter. Omdat het aandeel overheidsbijdragen bij een zorgverzekeraar het ene jaar boven de 50% kan liggen en het andere jaar onder de 50% kan er een zeer verwarrende situatie gaan ontstaan voor wat betreft de aanbestedingsplicht van zorgverzekeraars. Over de afgelopen vier jaren schommelde de overheidsbijdrage voor Achmea rond de 50%. Hier komt nog bij dat de overheidsbijdragen in de jaarverslagen schattingen zijn. De daadwerkelijke overheidsbijdrage voor een bepaald jaar is doorgaans pas drie jaar later definitief bekend.

2010 2011 2012 2013
% overheidsbijdrage 54% 50% 49% 51%

Bron: Jaarverslagen Achmea

Een zorgverzekeraar zou aan de aanbestedingsplicht kunnen “ontsnappen” door naast de premie-inkomsten en de overheidsbijdragen andersoortige inkomsten te genereren, waardoor de overheidsbijdrage structureel onder de 50% komt. Hogere premie-inkomsten uit de aanvullende verzekeringen kunnen ook helpen om de overheidsbijdrage onder de 50% van de totale inkomsten te krijgen.

De trend in de zorg is er één naar steeds meer marktwerking, minder waarborgen voor zorgverzekeraars en minder risicoverevening. De kans is aanwezig dat als het spoedappèl nu geen herziening van de uitspraak oplevert, de situatie over een paar jaar zodanig is dat van aanbestedingsplicht voor de zorgverzekeraars geen sprake meer is. Op korte termijn echter zal de overheidsbijdrage juist toenemen, omdat de minister heeft toegezegd de bijdragen via het Zorgverzekeringsfonds te verruimen, zodat bij de afgesproken uitbreiding van het basispakket de premies niet te snel hoeven te stijgen.

Facebooktwitterlinkedinmail

Leave A Reply

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *